beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları

  • 26
    aralık
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Bugünden beraberce: Hafıza ve Barış Buluşmaları
    DETAYLI BİLGİ
  • 21
    aralık
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Lara Özlen ile Deneyim Paylaşım Atölyesi: Pink Armenia-Ermenistan
    DETAYLI BİLGİ
  • 22
    kasım
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Umut Erdem ile Deneyim Paylaşım Atölyesi - Umut Tüneli Müzesi Saraybosna
    DETAYLI BİLGİ
  • 18
    ekim
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Deneyim Paylaşım Atölyesi: Gökyüzü Kahramanları ve Haysiyet Devrimi’nin Müzesi-Maidan
    DETAYLI BİLGİ
  • 25
    haziran
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Deneyim Paylaşım Atölyesi: Zelal Pelin Doğan ile Esma Hafıza Mekanı Müzesi
    DETAYLI BİLGİ
  • 28
    Mayıs
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Atölye - Hafızanın Peşinde: Geçmişi ve Geleceği Kurtarmak
    DETAYLI BİLGİ
  • 20
    Mayıs
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Atölye - Wannsee Konferans Evi: Umuda Bir Fener
    DETAYLI BİLGİ
  • 20
    nisan
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Atölye: Sergei Parajanov’un Artistismus'u
    DETAYLI BİLGİ
  • 01
    mart
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    beraberce Sohbetler: Sokaklar, Sokaklar, Kadınlar
    DETAYLI BİLGİ
  • 25
    şubat
    beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları
    Deneyim Paylaşım Atölyesi: The Hague Peace Projects
    DETAYLI BİLGİ
Proje Hakkında

Hatıla! projesi kapsamında gerçekleştirdiğimiz “beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekanları programını DVV International’ın Türkiye temsilcisi ve stratejik partneri olarak yürütüyoruz.

Programda 2017-2019 yıllarında kolektif hafıza, hatırlama, unutma ve yüzleşme konularına ilgili ve eleştirel yaklaşımı olanların, hafıza ve vicdan mekânlarının demokratikleşmeye katkıda bulunabileceğine inananların, dünyadaki deneyimlerden yararlanmalarını, bilgi ve deneyim değişimi yapmalarını ve bu deneyimi Türkiye için işlevselleştirmelerini amacıyla onlarca gönüllümüz dünyanın dört bir yanındaki hafıza ve vicdan mekanlarında 30-60 gün geçirdiler. Deneyimlerini blog yazılarıyla paylaşan beraberce gönüllüleri, Deneyim Paylaşım Atölyeleri ile de Arjantin’den Bosna’ya, Hollada’dan Güney Afrikaya çeşitli hafıza ve vicdan mekanlarına dair deneyimlerini, çalışma alanlarını paylaşmaya devam ediyor.  

 

Proje

 

Saraybosna, hafıza ile mekân ilişkisini, ana akım tarih gibi “belirli” insanların hikayelerini anlatarak, belirli insanların hayatlarını daha yaşanır görerek kurmaya daha yatkın bir yer. Buna tezat düşecek çalışmalar olsa da genellikle belirli anlatılarda, vatan için kendini “feda etmiş” belirli insanların anıtları üzerinden hafızalaştırma durumu söz konusu. Örneğin; kuşatma sonrasında yapılan Dayton Antlaşması, toplumsal hafızada Saraybosna’yı özgürlüğüne kavuşturan antlaşma olarak yerini alırken özellikle feministler, bu antlaşmanın daha çok parçalanmaya ve insanları birbirinden ayırarak tek bir dine dayalı ulusun Bosna Hersek’te görünür olmasına neden olduğunu öne sürüyorlar. Barış müzakerelerinde kadın temsilinin ve görünürlüğünün olmadığına dair feminist eleştiriler, yaşadığımız yüzyıl ve yıl içinde aslında hala barıştan değil, etkilerinin sürdüğü savaştan bahsediliyor olması, Saraybosna’daki hafıza çalışmalarının görünürdeki halinin derinine inmemiz için bizi motive etmeli. 

Proje için bulunduğum Saraybosna’da, çalıştığım müze haricinde bölgedeki hafıza çalışmalarının ve hafızanın izini sürmek için feminist örgüt CURE, queer feminist lgbti+ örgütü Okvir ve Post Conflict Research Center ile görüşmeler yaptım. Özellikle Okvir ve Post Conflict Research Center’ın hafıza ve yüzleşme üzerine çalışmaları bulunmakta. Okvir, Bosna’nın hafızasında yer almayan, yok sayılan lgbti+’ların 90’lardaki kuşatma sırasındaki hafızalarının izini sürerken  Post Conflict Research Center, “sıradan insanların”, bu “sıradan insanların” saldırı esnasında din ve ulus farkı gözetmeksizin oluşturduğu dayanışmanın, kadınların deneyimlerinin izini sürüyorlar. Okvir, hem Saraybosna’daki lgbti+ görünürlüğü üzerine çalışıyor hem de kuşatmadan hayatta kalmış olan lgbti+’ların tanıklık ve deneyimlerini topluyor. 2016’dan itibaren Queer Arşiv ismiyle oluşturdukları çalışma, Saraybosna’daki kuşatmaya dair normatifleşmiş bir anlatının yok saydığı “diğer” hafızaları açığa çıkarmaya odaklanıyor. 

Okvir’den Azra ve Azur

Okvir’den Azra/Azur, kuşatma ve saldırı sırasında hayatta kalma mücadelesi vermiş ve cephede savaşmış kadın ve lgbti+’ların toplumsal hafızada yer almadığını belirtilirken CURE’dan Selma, saldırı ve kuşatma sırasında Saraybosna’da kadınların, eğitim, sağlık ve sosyal sistemin aktif yürütücüleri olmasına rağmen toplumsal hafızada kadınların hayatta kalan değil de sadece “tecavüz mağduru” olarak  temsil edildiklerini belirtiyor. Hatta proje için görev aldığım müze haline getirilmiş Umut Tüneli’ni kuşatma zamanında kullandığını ama kendisi gibi kadınların hikayelerinin burada da anlatılmadığını, yok sayıldığını, bunların hafızalaştırılmadığını belirtiyor. 

Savaş altındayken sürdürülen dostlukların, beraberliklerin, deneyimlenen sevişmelerin çok iyi olduğunu, dürüstlükle ilerlediğini belirtiyor Selma, “çünkü savaştasın ve bu yüzden o zamanlar hep söylenilen ve düşündüğümüz: bugün varsın, yarın yoksun.” diye de ekliyor. Ama toplumsal hafızada hep “acı çeken, şehit düşen, feda eden” hayatlar olarak Bosna halkının yer ettiğini, kendisinin anlattığı gibi hikayelerin yer almadığını söylüyor. 

Okvir’den Azra/Azar ise saldırı ve kuşatmaya karşı kadın, lgbti+’ların ve feministlerin çok katkı sunduğunu ama hafızada yer almadıklarını, bunun adaletsizlik olduğunu belirtiyor. İçselleştirilmiş homofobi, transfobi ve kadın düşmanlığının savaş zamanında da olduğunu ekleyen Azra/Azar, bunların yanı sıra ulusalcılık kaynaklı kolektif hafızada sorunlar olduğuna dikkat çekiyor.

Çalışmalarımız

beraberceden duyurular, haberler ve etkinlikler için e-posta listemize katılın!